Malatya - Osmanlı Devleti’nin son dönem sadrazamlarından Mehmed Talat Paşa’nın cenazesi, Berlin’deki mezarından alınarak 25 Şubat 1943 tarihinde Türkiye’ye getirildi. İstanbul’da düzenlenen resmi törenlerin ardından cenaze, Şişli’deki Hürriyet-i Ebediye Tepesi’ne defnedildi.
Talat Paşa, 15 Mart 1921’de Almanya’nın Berlin kentinde Sogomon Tehleryan adlı bir Ermeni tarafından düzenlenen suikast sonucu hayatını kaybetti. Suikastın ardından 19 Mart 1921’de Berlin’de yapılan törenle defnedildi. Paşa’nın naaşı, o tarihten sonra Berlin’deki Türk mezarlığında muhafaza edildi.
Yıllar boyunca Türkiye’ye nakledilmesi için çeşitli girişimler yapıldı. Türkiye ve Almanya hükümetleri arasında yürütülen diplomatik temasların ardından cenazenin Türkiye’ye getirilmesi konusunda mutabakat sağlandı.
Berlin’den İstanbul’a uzanan cenaze yolculuğu
Talat Paşa’nın naaşı 25 Şubat 1943’te Almanya’dan trenle Türkiye’ye getirildi. Berlin’de düzenlenen törenle başlayan nakil süreci, askeri merasim eşliğinde gerçekleştirildi.
İstanbul’da cenaze için resmi karşılama töreni düzenlendi. Tören sabah saatlerinde Sirkeci Garı’nda başladı. Devlet yetkilileri ve vatandaşların katıldığı törende cenaze korteji oluşturuldu.
Sirkeci’deki karşılamanın ardından cenaze korteji Şişli’deki Sıhhat Yurdu’na götürüldü.
Hürriyet-i Ebediye Tepesi’nde defin
Talat Paşa için ikinci tören öğleden sonra saat 14.00’te gerçekleştirildi. Devlet töreni eşliğinde düzenlenen merasimde cenaze, Hürriyet-i Ebediye Tepesi’ne götürüldü.
Burada yapılan duaların ardından Talat Paşa’nın naaşı vatan toprağına defnedildi.
Cenazenin Türkiye’ye getirilmesi ve İstanbul’daki törenler dönemin devlet yönetimi tarafından desteklendi ve geniş katılımla gerçekleştirildi.
Atatürk’ün sözleri
Belgelerde yer alan bilgilere göre Talat Paşa’nın eşi Hayriye Hanım, cenazenin Türkiye’ye getirilmesi için 1931 yılında girişimlerde bulundu.
Bu süreçte Mustafa Kemal Atatürk’ün konuyla ilgili şu ifadeleri kullandığı aktarılıyor:
“Hanımefendi, Talat Paşa’nın cenazesi öyle hoppadan gelmez. Biz Almanlarla hesaplaşacağız. Zamanı gelecek ben getireceğim.”
Atatürk’ün vefatının ardından İsmet İnönü’nün cumhurbaşkanlığı ve Şükrü Saraçoğlu’nun başbakanlığı döneminde cenazenin Türkiye’ye nakil süreci tamamlandı.
Bir devlet adamının portresi: Mehmed Talat Paşa
Mehmed Talat Paşa, 1874 yılında Edirne’de doğdu. Bir kadı yardımcısının oğlu olan Talat Paşa, Osmanlı Devleti’nin son döneminde önemli görevler üstlenen siyasi figürlerden biri oldu.
Eğitimini Edirne Askeri Rüştiyesi’nde tamamladıktan sonra Edirne Posta ve Telgraf İdaresi’nde katip olarak çalışmaya başladı. Selanik yıllarında siyasi faaliyetlere katıldı ve Osmanlı Hürriyet Cemiyeti’nin kurucuları arasında yer aldı.
Bu cemiyet daha sonra İttihat ve Terakki Cemiyeti ile birleşti ve Talat Paşa örgüt içinde etkili isimlerden biri haline geldi.
İktidar yılları
1908’de İkinci Meşrutiyet’in ilan edilmesinin ardından Edirne mebusu olarak Meclis-i Mebusan’a girdi.
Daha sonra Dahiliye Nazırlığı görevini üstlendi ve devlet yönetiminde önemli rol oynadı. Birinci Dünya Savaşı döneminde, 1917 yılında sadrazamlık görevine getirildi.
Bu dönemde Osmanlı Devleti savaşın ağır şartlarıyla karşı karşıya kaldı. Talat Paşa, devletin idari yapısını ve cephe gerisindeki yönetim sistemini yürütmeye çalıştı.
Sürgün yılları ve suikast
Osmanlı Devleti’nin Birinci Dünya Savaşı’ndan yenik ayrılmasının ardından Talat Paşa 1918 yılında ülkeyi terk etti.
Berlin’de yaşamını sürdürdüğü dönemde Anadolu’daki Milli Mücadele ile temas kurmaya çalıştı.
Talat Paşa, 15 Mart 1921’de Berlin’de düzenlenen suikast sonucu hayatını kaybetti.
Ölümünden 22 yıl sonra Türkiye’ye getirilen naaşı bugün Şişli’deki Hürriyet-i Ebediye Tepesi’nde bulunan anıt mezarda bulunmaktadır.
KAYNAK: malatyayenises.com / malatyagazete.com
