Orta Doğu’da yaşanan çatışmaların küresel piyasalarda petrol fiyatlarını yükseltmesi, dünyanın önde gelen enerji şirketlerinin bilançolarına artış olarak yansıdı. ABD-İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü askeri sürecin etkisiyle petrol fiyatlarının 126 doları aşmasının ardından Suudi Aramco, BP, Shell, Equinor, TotalEnergies, Eni, Chevron ve ExxonMobil, Haziran sonu itibarıyla tamamlanan çeyrek dönemde toplam 93 milyar dolar (69 milyar sterlin) kâr bildirdi. Geçen yılın aynı döneminde 50 milyar doların altında gerçekleşen kâr toplamının yaklaşık iki katına ulaşması, yükselen faturalar ve iklim dalgalanmaları nedeniyle kamuoyunda tartışmalara yol açtı.
Şirketlerin Bilançoları ve Piyasa Değerleri
Analiz verilerine göre, söz konusu sekiz petrol şirketi bahar çeyreğinde dakikada 700 bin dolardan fazla kâr elde etti. Fosil yakıt yakımının iklim üzerindeki etkileri tartışılırken, şirketlerin toplam piyasa değeri yaklaşık 600 milyar dolar artarak 3 trilyon doların üzerine çıktı.
Bahar çeyreğinde en yüksek kârı Suudi Arabistan’ın devlet şirketi Suudi Aramco açıkladı. İnsansız hava aracı ve füze saldırılarıyla altyapısında hasar oluşan Aramco, çeyreklik net gelirini %34 artırarak 33 milyar doların üzerine çıkardı. Carbon Majors veri tabanına göre Suudi Aramco, tarihte en fazla karbon emisyonuna neden olan şirket konumunda bulunuyor.
ABD merkezli Chevron ikinci çeyrekte net gelirini beş katın üzerinde artışla 12,2 milyar dolara yükseltirken, ExxonMobil kârını ikiye katlayarak 14,5 milyar dolar açıkladı. Shell, Katar’daki doğalgaz tesisinde yaşanan hasara rağmen net kârını 9,84 milyar dolara çıkararak tarihinin en yüksek ikinci çeyrek kârını elde etti. Norveçli Equinor’un kârı ise 1,8 milyar dolardan 3,2 milyar dolara yükseldi. İngiltere merkezli BP ise Nisan-Haziran döneminde 5,73 milyar dolar kâr açıklayarak önceki üç ayın 2,5 milyar dolarlık rakamını geride bıraktı.
Siyasi Tepkiler ve Çevre Örgütlerinin Açıklamaları
ABD’de Chevron ve ExxonMobil’in açıkladığı finansal sonuçlar siyasetin de gündemine girdi. ABD Başkanı Donald Trump, ara seçimler öncesinde onay oranlarının düştüğü bir dönemde iki şirketi eleştirerek, İran savaşından yüksek kazanç elde ettiklerini ifade etti ve kârların halka iade edilmesi gerektiği yönünde uyarıda bulundu.
Global Witness Fosil Yakıtlar Sorumlusu Patrick Galey, şirket bilançolarına ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:
“BP'nin astronomik kârları, bu yıl insanlığın çektiği acılardan kimin kazanç sağladığının skandal bir hatırlatıcısıdır. Dünyanın dört bir yanında orman yangınları toplulukları tehdit ederken, kuraklık baş gösterirken ve enerji maliyetleri artarken, sıradan aileler büyük petrol şirketlerinin yaşanabilir bir gezegen yerine hissedar zenginliğine öncelik vermesinin bedelini ödüyor. Petrol devlerinin, yol açtıkları iklim felaketini onarmak için gereken bedeli ödemelerinin zamanı geldi. Büyük petrol şirketleri vergi yükümlülüklerini yerine getirseydi, kaç tane yangın ve sel savunma sistemi kurabileceğimizi veya kaç tane güneş paneli takabileceğimizi bir düşünün.”
Galey ayrıca, “Büyük petrol şirketlerinin bizi kandırdığını, en büyük müttefiklerinden biri olan Donald Trump'ın onlara kâr hırslarını dizginlemelerini söylemesinden anlıyorsunuz” ifadesini kullandı.
Friends of the Earth Kampanya Sorumlusu Rosie Downes ise "BP bir kez daha devasa karlar elde ederken, milyonlarca hane halkı fahiş enerji faturaları ve hızla kontrolden çıkan iklim kriziyle bedelini ödüyor" değerlendirmesinde bulundu.
Şirket Stratejileri ve Yenilenebilir Enerji Yatırımları
BP CEO'su Meg O'Neill, açıklanan kâr rakamlarını savunarak, "durumu ele almaya yardımcı olmak için yapabileceğimiz şeylere odaklandıklarını" ve arz sıkıntısı yaşanan petrol ürünlerini güvenilir biçimde ürettiklerini belirtti.
Bununla birlikte BP’nin, yenilenebilir enerji harcamalarını yıllık 5 milyar dolardan 1,5 ila 2 milyar dolar seviyesine indirdiği kaydedildi. Şirket, İngiltere’deki açık deniz rüzgar santrallerini bir ortak girişime devrederken, ABD’deki karasal rüzgar işletmesini sattı. Son olarak ABD’deki 4 milyar dolar değerindeki biyogaz işletmesini satacağını duyuran BP, güneş enerjisi firması Lightsource’u satmak üzere görüşmeler yürütüyor. Şirket ayrıca 60 yıldır işlettiği Kuzey Denizi petrol ve doğalgaz işletmesini de satışa çıkardı.
İklim Verileri ve Can Kayıpları
Geçen yılın Eylül ayında yayımlanan bilimsel analizde, en büyük 14 fosil yakıt şirketinin her birinin emisyonlarının 50’den fazla aşırı sıcak dalgasıyla bağlantılı olduğu tespiti yer almıştı.
Yaz aylarında Avrupa’da yaşanan sıcak hava dalgasında yaklaşık 20 bin kişinin hayatını kaybettiği tahmin edilirken, bu can kayıplarının 3 bininin Mayıs ve Haziran aylarında İngiltere’de gerçekleştiği bildirildi. Güney Kore ve Japonya’da sıcaklıklar 42,5°C seviyesine ulaştı. Ekim ayında Lancet dergisinde yayımlanan raporda, küresel sıcaklık artışlarının dünya genelinde dakikada bir kişinin ölümüne yol açtığı bilgisine yer verildi.
BM İklim Yüksek Temsilcisi Simon Stiell sürec ilişkin şu açıklamayı yaptı:“Dünya genelinde, iklim kaynaklı felaketler kabus boyutlarına ulaşıyor. Yapılması gereken açık: kömür, petrol ve doğalgazı daha hızlı bir şekilde geride bırakmak, yenilenebilir enerjiyi artırmak ve etkilerin en çok hissedildiği yerlerde insanları korumak.”
KAYNAK: malatyagazete.com
