Reklam
Serpil CİNGÖZ

KÖTÜLÜĞÜN SIRADANLIĞI

KÖTÜLÜĞÜN SIRADANLIĞI
A- A+ PAYLAŞ
Paylaş
  • Linkedin
  • Pinterest
  • Whatsapp
  • Telegram
  • Reddit
Reklam

Ne kadar kolay değil mi?
Bir başkasını, yaptığı yanlıştan, herhangi bir eksiklikten dolayı eleştirmek, ahkam kesmek, doğrucu davutu oynamak…
Hemen bi uzun uzun yorumlar, akıl vermeler…
Ha birde; BEN OLSAM ASLA YAPMAZDIM’lar var. Hoş bugün ASLA demek yarın aynı şeyleri yapacağının en büyük teminatıdır o da ayrı konu.
Öncelikle yanlış anlaşılmasın, bakın burada hiçbir hatalı davranışı, hiçbir yanlışı savunduğum yok. Şartlar ne kadar zorlayıcı olursa olsun, seçimler bize aittir. Niyetim bir suçu aklamak değil, insanın gölge tarafıyla yüzleşmesidir.
Ve mesele fiilin kendisinden ziyade, o yanlış davranış üzerinden karşımızdakine anında hüküm vermemiz, infaz etmemiz...
Oysa unutuyoruz; her insan kötülük yapma, hata yapma potansiyeline sahiptir. Kimse bu hayatta bir ömür boyu yanlış yapmayacağına dair bir garanti veremez. Hiç kimse tamamen beyaz değildir, her insanın içinde mutlaka bir parça karanlık ve kötülük vardır.
Kiminin yetiştiği ortam, kiminin ailesi veya inancı bu karanlık yanı kontrol altında tutabilir fakat bu ve benzer etken sebeplerin hiç birinin olmadığını bir düşünün? Kimsenin gözü önünde olmadığımız da, kötü insan olarak yaftalanmadığımız da veya yapılan herhangi bir yanlıştan dolayı hesap vereceğimiz cezalandırılacağımız bir merci olmadığını bilsek, ne yaparsak yapalım ayıplanmayacağımızı bilsek... 
Yine de iyi olmak, doğru olanı yapmak adına kararlılıkla devam eder miydik?  
Trafik cezalarının olmadığını, ne bir kameranın ne de bir polisin denetim yapmayacağını bilseniz, kaç kişi kırmızı ışıkta durur?
Bir katilin işlediği cinayet kulağa ne kadar korkunç ve ürkütücü geliyor, değil mi? Söyledikleri onca yalanla bir başkasının hayatını mahvedenler, sözleriyle ve davranışlarıyla bir ruhun derinliklerine onarılmaz yaralar açanlar, eline küçük bir yetki geçtiğinde altındakini ezmekten çekinmeyenler bir katilden daha mı masum? Emin olun, yeryüzünde bedenleri değil ama ruhları öldüren katiller çok daha fazladır.
Yıllar önce okuduğum Lisa Gardner'ın Kusursuz Tuzak adlı kitabında beni derinden sarsan hatta not ettiğim bir bölüm vardır. Burada Psikolog Philip Zimbardo'nun Stanford Hapishanesi deneyinden  bahsediliyor ve diyalog şu şekilde;
- Hiç kötülüğün sıradanlığı diye bir şey duydun mu?
- Kötülüğün sıradanlığı mı?
- Evet. Psikiyatrın biri bir deney yapmış. Bir grup genç adamı almış bunlar yüksek ahlaka sahip, temiz pak gençlermiş. Bu gençlere sahte bir hapishane inşa ettirmiş içlerinden bazıları mahkum bazılarıysa gardiyan olmuş. Ortamı mümkün olduğunca gerçekçi bir şekilde hazırlamışlar. Gardiyanlara mahkumları ders sırasında tutuklatmışlar mesela. Deneyin birkaç hafta sürmesi planlanıyormuş, ancak doğru hatırlıyorsam profesör deneyi 3 gün sonra iptal etmek zorunda kalmış. Çünkü mahkumlar, gardiyanlar tarafından oldukça gerçekçi eziyetlere maruz kaldıkları için sinir krizleri geçirmeye başlamışlar, bu eziyetlere çırılçıplak soyulmak küçük düşürülmek ve cinsel tacizlerde dahilmiş. Bütün bunları o güne kadar bir dükkandan bir çöp bile çalmamış genç adamlar yapmış yani sonuç olarak çok iyi insanlar bile umursamayan kimse yoksa etrafta çok kötü şeyler yapabilirler.
İşte kötülüğün sıradanlığı bu. 
İşte insan doğası bu. Her erkeğin veya her kadının içinde kötülük yapma kapasitesi vardır. 
Belki az, belki çok…
Yerine göre, şartlara göre, kim ne kadarını yapabilirse…
Vel hasılı asıl mesele; kimin "iyi" ya da "kötü" olduğu değil, şartlar zorlandığında bizim kim olduğumuzdur. Bu yüzden başkalarının düşüşüne bakıp kibirle "ben asla" demeden önce iki kere düşünmek lazım...
Ne dersiniz; bizler gerçekten çok mu iyiyiz, yoksa sadece henüz etrafımızda yeterince karanlık bir boşluk mu oluşmadı?

Yorum yazın

Yorum yazmalısınız
İsim yazmalısınız
Doğru bir email yazmalısınız
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmayacaktır.

Serpil CİNGÖZ yazıları